Yuvarlak bir kargo bölmesi
Bir yolcu uçağının gövdesi kabaca bir borudur. Bir taban onu iki kata ayırır: yolcular üstte oturur, altta ise bavullar, posta ve kargo için kargo bölmesi vardır. Yani kargo bölmesi bir dairenin alt kısmında, duvarların birbirine doğru kıvrıldığı yerde durur ve köşeli bir sandık iki yanda boş köşeler bırakırdı.
Bu yüzden en yaygın uçak konteyneri olan AKE kodlu LD3’ün bir alt köşesi kesiktir. Üstte 201 santimetre genişliğindedir, tabanda yalnızca 156. Kargo bölmesinde ikişer ikişer durur: düz yanları birbirine, eğik köşeleri dışarıya, gövde duvarına dönük. Bir çift, kavisi neredeyse son santimetresine kadar doldurur. Yolcu taşıyan bir 777-300ER tabanının altına bunlardan 44 tane alır.
3D’de de böyle. Uçakta yan yana duran iki konteyner, katarda birbirinin ayna görüntüsü olarak gider: birinin eğik köşesi solda, ötekininki sağdadır.

Daha fazla çeşit var. AKE ya bir perdeyle ya da sağlam bir kapıyla kapanır, AKN’nin tabanında forklift çatalları için cepler vardır, RKN ise soğutmalı olanıdır. A320 ailesinin kargo bölmesine alçak AKH girer: 114 santimetre yüksekliğindedir ve iki alt köşesi de kesiktir. ALF kodlu uzun LD6 kargo bölmesinin tüm genişliğini kaplar ve onun da iki köşesi kesiktir. ALP’nin köşeleri ise diktir.
Her konteynerin yanında tipini ve dört ya da beş haneli bir numarayı gösteren bir etiket bulunur; gerçekte bunun ardından konteynerin sahibi olan havayolunun kodu gelir. 3D’de etikette, onu taşıyan uçağın havayolu yer alır.
Perdeli AKE · kapılı AKE


RKN, soğutmalı · A320 için AKH


ALF (LD6) · ALP


Yukarıda tam tersi
Kargo uçağının yolcu kabini yoktur. Onun yerinde ana güverte vardır, tabanında makaralar olan uzun, boş bir salon; gövdenin en geniş kısmında yer alır. Taban orada düz ve geniştir, ama baş hizasının üstünde duvarlar tavana doğru kıvrılır. Bu yüzden ana güverte konteynerlerinin bir üst köşesi kesiktir.
Bir 747 ya da 777’ye yan yana iki sıra sığar. 244 santimetre yüksekliğindeki AMJ konteynerinin yalnızca dış üst köşesi, yani duvar tarafındaki köşesi kesiktir. Bir 757 ya da 737’nin daha dar gövdesinde enine tek bir sıraya yer vardır, bu yüzden AAY’nin iki üst köşesi de kesiktir. Köşeli AMA ise yalnızca üstte yeterince yer olan yerlere gider.
Ana güverteye giden paletler de aynı dış hatta göre istiflenir. Yükü istifleyenlerin elinin altında gövde biçiminde bir şablon vardır, dışarı taşan her şey yeniden istiflenir. Bu yüzden bir AAY’nin yanındaki kolili paletin üst köşeleri de konteynerinki gibi eğiktir.
AMJ · AAY


AMA · AAY hattında bir palet


Her şey ağın altında
Pek çok yük konteynere girmez. İçinde makine olan bir sandık, variller, lastikler ya da bir yığın koli, düz bir alüminyum palete, 318’e 244 santimetrelik bir levhaya istiflenir ve hepsinin üstüne bir ağ gerilir. Ağ altta, paletin kenarı boyunca uzanan bir raya takılır. Uçak sert fren yapmak zorunda kalsa ya da türbülanstan geçse bile hiçbir şey kaymaz.
3D’de konteynersiz yükün her zaman bir ağı vardır, bütün paletin üstünde tek bir ağ. Gerçeklerin çoğu gibi genellikle koyu renklidir; kolilerin üstünden, varillerin ve lastiklerin çevresinden gerilir, altta raya kadar çekilir. Koyu renkli filmin üstünde ise görünsün diye daha açık ya da renklidir.
Ve hiçbir palet ötekine benzemez. Kaç varil, kaç lastik olacağı, sandığın ne kadar yüksek, filmin ne renk olduğu her parça için bir kez çekilen bir kurayla belirlenir. Aynı parça sonra kapıda da, yükleyicinin platformunda da, dolly üzerinde de aynı görünür; başka bir uçak başka bir yük taşır.
Koliler · variller ve bir sandık


Variller ve lastikler · film


Branda · AAY hattında film


Burun önünde katarlar
Fabrikadan kargo uçağı olarak çıkan bir 747’nin yukarı kalkan bir burnu vardır. Önüne bir yükleyici yanaşır, makaslı ve köprülü bir platform; yanına da bir çekicinin arkasında bir dolly katarı gelir. Yük parça parça uçaktan köprüye çıkar, platform onu aşağı indirir ve parça bir dolly’nin üstüne kayar. Dolu katar gider, boşu gelir. Aynısı yan kapıda ve LD3’lerin gittiği kargo bölmelerinde de olur.
Boeing apron hizmet şemasında bir 747-400F için ana güvertede 30 parça, kargo bölmelerinde de beş palet ve 16 konteyner hesaplar. Bir 777F’in ana güvertesi yalnızca kanadın arkasındaki yan kapıdan doldurulur ve 27 palet alır. Sayıları üreticilerin havalimanları için yayımladığı belgelerden alıyoruz.
Haritayı çocuklar da izliyor. Park yerinde büyük olasılıkla olup bitenlerin yalnızca bir simülasyonu olsa da izlemesi keyifli ve eğlenceli olsun diye uğraşıyoruz; sonuçta yalnızca çocuklar için değil. İlgilenmeyenler, 3D görünümün kontrollerindeki “Uçak yer hizmetleri” düğmesiyle kargonun ve yolcuların inip binmesinin tüm gösterimini kapatabilir.

Ayrıntılar yakınlaştırınca gelir. Yakından konteynerlerin nervürleri, çerçevesi, kayışlı bir perdesi ve kodlu bir etiketi, paletlerin de kolileri ve ağı vardır. Biraz uzaktan yalnızca biçim ve renk kalır, çok uzaktan da düz bir kutu. Park yerlerinde onlarca uçağın durduğu büyük bir kargo havalimanı bu yüzden yavaşlamaz.
Geceleri aynı katar karanlıkta çalışır; çekicide ve yükleyicide turuncu ikaz lambaları yanıp söner.
777F · gündüz ve gece


747-400F · kargo bölmesi için LD3’ler, gece burun


Kargo bölmesine giden konteynerin alt köşesi, ana güverteye gidenin üst köşesi eğiktir. Haritamızda hangisinin nereye gittiğini anlarsınız.
