Wie er achter het glas zit

Glas waar je doorheen kijkt

Een verkeersvliegtuig heeft kleine ramen hoog in de romp, en vanaf de grond kun je niet naar binnen kijken. Bij een Cessna, een Robinson of een King Air is dat anders. Die hebben glas rondom de cabine, en als er een langs het hek van de luchthaven taxiet, zie je de piloot met zijn headset, het instrumentenpaneel voor hem en wie er achterin zit.

Lang was het glas op onze modellen alleen geschilderd: donkere ruiten zoals op speelgoed, met niets erachter. Sinds 21 oktober is dat bij twaalf typen anders. Het glas is doorzichtig en erachter zit een cabine: een instrumentenpaneel onder de glareshield, stoelen, een vloer, pedalen, in een helikopter de stuurknuppels en het schot achterin. En mensen op de stoelen.

Doorzichtig is echter niet onzichtbaar. Echt glas is licht getint en weerspiegelt de lucht, en hoe schuiner je erop kijkt, hoe meer het spiegelt. Het onze doet hetzelfde. Recht van voren kijk je naar binnen, van opzij glanst de lucht erin. En omdat er alleen door de ramen licht in de cabine komt, is het er schemerig, in een grote cabine donkerder dan in de bol van een Robinson, net als op foto’s.

Hoe dicht zitten we erbij? Links een King Air 350 van de Royal Australian Air Force die in Canberra taxiet. Achter het zijraam van de cockpit zit een piloot met een headset. Rechts ons model van dezelfde kant: de ronde cabineramen, het D-vormige cockpitraam en daarachter een hoofd met een headset.

We hebben er ook voor gezorgd dat de cabine binnen blijft. Elke stoel, elk paneel en elke persoon moet in de romp passen, ook waar die naar de neus toe smaller wordt. Wat aan de zijkant naar buiten zou steken, wordt kleiner, en waar dat niet genoeg is, laten we het weg. En de rand van het glas loopt precies waar vroeger het geschilderde raam zat, zodat het vliegtuig van buiten geen centimeter van vorm is veranderd.

Wie er voorin zit

Een helikopterpiloot zit bijna altijd op de rechterstoel. Zijn rechterhand houdt de cyclic vast, de stuurknuppel tussen de knieën, die je in de lucht niet kunt loslaten. De linker rust op de collective, die je even kunt loslaten, en met die hand bedient hij dan de radio en de schakelaars midden in de cabine. In een vliegtuig voert de gezagvoerder het bevel vanaf de linkerstoel.

Onze 3D-weergave houdt zich daaraan. Een Cessna, een Cirrus, een Piper of een King Air heeft zijn piloot links, een Robinson, een Bell of een EC145 van de traumahelikopterdienst rechts. De pilotenstoel is nooit leeg, hoe leeg de rest van het toestel ook is.

Ook de kleding verschilt. Piloten van kleine vliegtuigen, van de Robinson en van de Bell 206 en 407 dragen een headset. De bemanningen van de traumahelikopters EC145 en Bell 429 zitten er in helmen en rode overalls, zoals reddingsbemanningen die in veel landen dragen. De historische P-51 Mustang heeft één piloot met helm onder zijn bolle kap. De T-6 Texan, een lesvliegtuig, is een tandem: de leerling voorin, de instructeur erachter.

Robinson R44 · Bell 206

Bell 407 · EC145

Bell 429 · Cessna 172

Cirrus SR22 · Piper PA-28

King Air 200 · King Air 350

P-51 Mustang · T-6 Texan

Bij een helikopter zie je van opzij waar de piloot zit. In de EC145 vult de bemanning met helmen de voorkant en de cabine. Een Bell 407 vervoert naast de piloot ook passagiers, en omdat de piloot rechtsvoor zit, zie je vanaf de linkerkant vooral de passagiers.

Eén, twee of vol

Hoeveel mensen er aan boord zijn, zendt een vliegtuig niet uit. Zijn transponder stuurt positie, hoogte, snelheid en roepnaam, maar geen aantal passagiers. Een vierzits Robinson vliegt soms alleen met de piloot, soms met een heel gezin.

Zo tekenen we het dan ook. Elk toestel krijgt een eigen bemanning, van één persoon tot een volle cabine, en elk aantal is even waarschijnlijk als elk ander. Een King Air 350 heeft tien stoelen, twee in de cockpit en acht in de cabine, dus er zitten tussen de één en tien mensen in. Wie waar zit, wordt ook geloot, en de piloot is er altijd bij.

Er wordt één keer geloot en dat blijft zo. De loting komt van het adres dat het toestel uitzendt en dat alleen van hem is, niet van de klok of van een munt die in je browser wordt opgegooid. Kom je morgen, volgende week of op een andere computer terug bij hetzelfde toestel, dan zitten dezelfde mensen op dezelfde plaatsen. Als we elke keer dat je kijkt opnieuw zouden loten, sprongen de passagiers van stoel naar stoel zodra de camera bewoog.

In de King Air zitten de passagiers aan de ronde ramen aan weerszijden van het gangpad, en voorin, achter het D-vormige zijraam, de twee piloten.

Voor de andere typen geldt hetzelfde. Een Cessna of een Robinson vervoert één tot vier mensen, een T-6 één of twee, en een P-51 heeft één stoel, en die is altijd bezet.

De dag van een King Air

’s Ochtends staat een King Air op een opstelplaats bij Terminal 3 in Praag. De motoren zijn uit, de propellers staan stil, de cabine is leeg. Zo ziet een vliegtuig eruit dat ’s nachts nergens heen is geweest, en meer weten we er op dat moment ook niet over: het staat daar.

Niemand ziet de mensen instappen, maar we weten wel wanneer ze binnen zijn. Zodra het toestel over de taxibaan begint te rijden, draaien de motoren, draaien de propellers en zit de bemanning in de cabine. Tijdens de start, in de lucht en bij de landing blijven ze op hun stoelen. Als het toestel naar zijn opstelplaats rijdt en daar een tijdje blijft staan, lopen de motoren uit en loopt de cabine leeg. En zodra een trekker het achteruit van de opstelplaats begint te duwen, is de bemanning al aan boord, ook al draaien de motoren nog niet.

Ook aan het wachten bij de baan hebben we gedacht. Een vliegtuig dat voor de start een minuut bij het wachtpunt staat, heeft zijn motoren nog draaien, dus verdwijnt er niemand uit de cabine. Pas na een langere stop loopt die leeg.

Op de afbeeldingen hieronder is het steeds hetzelfde vliegtuig met dezelfde mensen. ’s Ochtends verlaat het zijn opstelplaats en start het van baan 24, ’s middags komt het op ruim drie kilometer hoogte terug, tegen de avond zet het op dezelfde baan de wielen neer, en in de schemering staat het waar zijn dag begon. Leeg.

Ochtend · op de opstelplaats, dan taxiën

Start · ’s middags terug

Avond · landing, dan weer de opstelplaats

’s Avonds verandert ook het glas. Als het donker wordt, wordt het donkerder en weerspiegelt het de nachthemel in plaats van een blauwe lucht, en de cabine erachter verdwijnt in de schaduw. Zo is het in het echt ook: ’s nachts dimmen piloten de verlichting in de cockpit, zodat ze naar buiten kunnen kijken.

Nog iets wat je op het eerste gezicht niet merkt. Helder glas met een cabine en mensen erachter is extra werk voor je computer. Daarom krijgt alleen het toestel dat je volgt of selecteert het, plus elk toestel dat op je scherm minstens zo’n driehonderd pixels lang is, ongeveer een vijfde van een laptopvenster. De rest houdt zijn geschilderde glas, alleen lichter dan vroeger. Op een platform vol vliegtuigen krijgen alleen de dichtstbijzijnde een cabine, en de scène wordt daar niet trager van.

In een vliegtuig zit de piloot links, in een helikopter rechts. In onze 3D ook.