Geruis waarin wordt gepraat
Heel wat mensen luisteren naar de luchtvaartband. Een ontvanger op het dak, afgestemd op de toren van een vliegveld in de buurt, stuurt het geluid vaak al naar een van de luistersites. Zulke stations bouwen wij niet. Hun eigenaren voegen map.flights toe als extra uitgang, net zoals het ADS-B-netwerk is gegroeid.
Wat binnenkomt, is een ononderbroken stroom, en het meeste daarvan is niets: geruis, of stilte zodra de squelch van de ontvanger dichtgaat. Dan drukt iemand op de zendknop, er volgen een paar seconden spraak, en het geruis is terug. We luisteren naar de stroom zoals hij binnenkomt en knippen hem waar een stem uit de ruis opduikt en waar ze er weer in wegzakt. Een korte tik of een flard storing is geen spraak en telt niet mee.
Elke uitzending wordt een los stukje, met het tijdstip waarop we het ontvingen. Eén station dat naar de toren van Pardubice luistert, knipte er in vierentwintig uur 214.
Getallen die je kunt lezen
Elke uitzending zetten we om in tekst. Dat doen we op onze eigen computers, en geluid noch tekst gaat naar een externe dienst.
Radio-Engels is een taal van getallen en spellen. ‘QNH one zero one three’ wordt QNH 1013, ‘runway two seven’ wordt baan 27, ‘flight level seven zero’ wordt FL070, en een frequentie die cijfer voor cijfer wordt opgelezen, wordt 120,155. Een registratie die als ‘oscar kilo’ plus nog drie letters wordt gespeld, smelt samen tot één callsign, en ‘Speedbird’ met een nummer blijkt British Airways te zijn, want we kennen de radionamen van luchtvaartmaatschappijen.
Een transcriptie kan zich vergissen, dus de leesbare versie vervangt nooit het origineel. De precieze woorden, zoals ze klonken, staan één klik verderop.
Welk vliegtuig zegt dat
Een callsign in de tekst is maar het halve werk. We vergelijken het met de vliegtuigen die op precies dat moment rond die luchthaven op onze kaart stonden. Een maatschappijnaam of registratie die een beetje verkeerd is verstaan, herkennen we nog. Of de toren of de piloot sprak, verraadt de volgorde van de woorden.
We markeren een vliegtuig alleen als we zeker zijn en geen andere kandidaat ook maar in de buurt komt. Anders staat er bij de uitzending ‘schatting’, of niets. En de stem zelf gebruiken we nooit: we zoeken niet de persoon achter de microfoon, alleen het vliegtuig.
Uitzendingen van de toren en één vliegtuig die kort op elkaar volgen, zetten we samen in een kort gesprek, zoals berichten op een telefoon: de toren aan de ene kant, het vliegtuig aan de andere. Eén tik speelt het hele gesprek af, regel voor regel. De luchtvaartband ruist; ‘Ruis onderdrukken’ maakt hem stiller, direct in de browser, en opname en transcriptie blijven onaangeroerd.
Wat je radio doet
Wie een station toevoegt, krijgt een eigen pagina. Hoeveel uitzendingen en minuten spraak het heeft opgevangen, wanneer het op de frequentie het drukst is, wanneer de stroom wegviel, hoeveel verschillende vliegtuigen we in de opnames herkenden. Advies komt uit de niveaus die we meten: als de pieken tegen het plafond slaan of het geruis tussen de gesprekken te luid is, zegt de pagina wat je kunt proberen. Daarbij mijlpalen, van de eerste woorden en het eerste herkende vliegtuig tot een week zonder uitval of een nachtdienst. En als het station stil wordt, laten we de eigenaar dat weten.
Luisteren naar de luchtvaartband is in veel landen een gewone hobby; elders is het publiceren van opnames verboden. Over publiceren beslissen we daarom per land. De eigenaar van een station hoort zijn eigen opnames altijd, want het zijn zijn data. Bij het profiel van een luchthaven spelen de gesprekken alleen voor iedereen af waar de lokale regels dat toestaan, voorlopig uit Tsjechië, en uit sommige landen publiceren we helemaal niets.
We herkennen nooit iemand aan zijn stem. Wie er spreekt, vertellen de woorden en de posities van de vliegtuigen.